Het falend hart

Zestig procent van de Nederlanders heeft wel eens gehoord van de term hartfálen. Maar slechts drie op de honderd mensen weten wat het is en wat de symptomen ervan zijn, zo blijkt uit onderzoek. Die onbekendheid leidt tot onnodige sterfte.

Door harm harkema

Hártfalen is een kwaal waar in Nederland zo'n 200.000 patiënten aan lijden, een aantal dat fors toeneemt, en waar jaarlijks minimaal zo'n zesduizend mensen aan overlijden. 'De Hartstichting heeft een paar jaar geleden campagne gevoerd om de bekendheid te vergroten, maar die boodschap is blijkbaar niet doorgekomen', aldus hoofdonderzoeker plofessor Willern Remnie. Als men niet weet hoe veelvuldig hartfalen voorkomt en hoe levensbedreigend het is, zoekt men ook niet op tijd hulp.' Met als gevolg dat menigeen onnodig vroeg sterft. Ook medici treffen blaam. 'Over het algemeen hebben huisartsen te weinig inzicht in de aandoening.' Hartfalen is een kwaal waarbij het hart het bloed niet goed rondpompt. Het kan daarom niet goed meer aan de behoefte van het lichaam aan zuurstof en voedingsstoffen voldoen. Gevolg: allerlei verschillende klachten, zoals, vermoeidheid, kortademigheid en opgezette enkels door achtergebleven vocht Voor een patiënt met hartfalen kan een wandelingetje van vijftig meter een bezoeking.

Voor patiënten met hartfalen is traplopen meestal een hel

Andere signalen zijn koude handen en voeten, een opgeblazen gevoel en een moeizame stoel gang, een verminderde eetlust terwijl men' toch zwaarder wordt, prikkelhoest, een onrustige slaap, alsmede vergeetachtigheid en concentratieproblemen. Die laatste twee zijn het gevolg van de verminderde doorbloeding van de hersenen. Hartfalen is in tegenstelling tot het hartinfarct, dat zich plotseling en vaak heftig aandient, een trage sluipmoordenaar die haast ongemerkt bezit van de patiënt neemt. Over het algemeen is een jaar na het vaststellen van het hartfalen 30 procent van de patiënten overleden. Na vijf jaar leeft nog slechts 35 procent. De belangrijkste oorzaak van 'hartfalen zijn een,of meerdere hartinfarcten: als gevolg van een infarct kan een deel van het hart buiten werking zijn geraakt, waardoor het bloed niet optimaal meer wordt rondgepompt. Een andere veel voorkomende oorzaak van hartfalen is een langdurige hoge bloeddruk en ook daarop zijn artsen te weinig alert, weet Remme. Bij een hoge bloeddruk moet het hart harder dan normaal werken, om het bloed tegen de verhoogde druk in de slagaders in te pompen. De wanden van het hart worden daardoor dikker, maar op den duur wordt het hart er ook stugger van. En een stug hart vult zich niet optimaal meer met bloed en pompt het bovendien minder goed weg. De hartwanden worden doorgaans ook stugger met het ouder worden. Omdat ook een hoge bloeddruk vrij algemeen voorkomt bij ouderen, is hartfalen geregeld het gevolg van een combinatie van beide factoren. Als het hart het bloed eenmaal niet meer goed rondpompt, gaat het doorgaans (vrijwel ongemerkt) van kwaad tot erger. Omdat bij hartfalen bovendien het lichaam minder vocht en zout afscheidt, zal de hoeveelheid bloed in het lichaam toenemen. -De bloeddruk wordt daardoor weliswaar beter op peil gehouden, maar bovendien zal er meer bloed liet hart binnenkomen Het hart wordt daardoor opgerekt, dus groter. Aanvankelijk komt dat de pompfunctie ten goede, maar op den duur raakt -net als bij elastiek - de rek eruit. Chronisch hartfalen is zelden te genezen. Maar er zijn wel middelen om het leven draaglijker te maken, de kwaal te verminderen, en het leven te verlengen. Behalve vochtafdrijvende middelen zijn er bijvoorbeeld de zogeheten ACE-remmers en bètablokkers. ACE-remmers verwijden de bloedvaten, waardoor het hart minder hard hoeft te werken en hebben ook een directe , positieve uitwerking, op het hart. Bètablokkers vertragen de hartslag en laten het hart minder krachtig samentrekken. Aanvankelijk kunnen, ze daardoor de symptomen van hartfalen weliswaar versterken, maar langdurig gebruik leidt doorgaans juist tot een beter kloppend hart, en een langer leven. Ook is er sinds enige tijd een nieuwe generatie pacemakers beschikbaar voor mensen met hartfalen Pacemakers zenden, stroomstootjes uit die het die het hart in het optimale ritme laten kloppen.