Hartversterking

voor de toekomst

Dhr. Wiek van Gist

Het grootste deel van de Nederlanders sterft aan hart- en vaatziekten. De echte doodsoorzaak ligt evenwel vaak in een sluipend, daaraan voorafgaand proces: arteriosclerose, ofwel slagaderverkalking. Er verschijnen steeds meer medicijnen die dat probleem aan de basis moeten aanpakken.

Door: Geertje Smit

Hartproblemen ontstaan zelden van de ene op de andere dag. Veel klachten vinden hun oorsprong in een vorm van aderverkalking, die al vanaf het twintigste levensjaar begint. Arteriosclerose is een vaatziekte, waarbij de slagaderen ongemerkt dichtslibben doordat onder andere cholesterol, vetachtige stoffen en kalk zich vastzetten op de binnenzijde van de vaatwanden. In sommige gevallen is erfelijkheid de aanstichter. Maar veel grotere risicofactoren zijn roken, overgewicht, diabetes, een hoge bloeddruk en een ongezond

cholesterolgehalte.

Bypass

“De meest voorkomende hartoperatie is de bypass,“ vertelt Wiek van Gilst, als klinisch farmacoloog verbonden aan het Universitair Medisch Centrum Groningen. Een bypass is een rigoureuze noodoplossing voor een dichtgeslibde kransslagader.

Als de kransslagaders - leveranciers van bloed voor het hart - dichtslibben, ontstaan er geheid problemen. Om het systeem draaiende te houden, haalt de chirurg een ader uit het lichaam en plaatst deze om de vernauwing heen. Via deze sluiproute kan het bloed de beschadigde piek omzeilen en zijn weg vervolgen. “Maar de oorzaak van het probleem, de voortschrijdende arteriosclerose, is daarmee natuurlijk niet opgelost. Bovendien is zo'n operatie riskant voor oudere mensen met een slechte hartfunctie,“ legt Van Gilst uit.

Geneesmiddelen

Hij vervolgt: “Het belang van geneesmiddelen in strijd legen hartklachten wordt vaak onderschat. Neem hartfalen. Als de kransslagader of een zijtak daarvan verstopt raakt door arteriosclerose, ontstaat een hartinfarct. Het deel van de hartspier dat door de verstopping zonder bloed komt te zitten sterft dan af. Als de patiënt het infarct overleeft, blijft hij daarna met ‘hartfalen' zitten: een hart dat minder spierkracht heet om hetzelfde werk te verrichten. De prognose voor die mensen is slecht, en momenteel doet men allerlei onderzoek naar mogelijkheden om een oud hart te verjongen. Bijvoorbeeld door beenmergcellen of stamcellen in te spuiten. Voordat dergelijk onderzoek iets zal opleveren zijn we echter tien tot twintig jaar verder. Harttransplantatie is ook een optie, maar er zijn vooralsnog te weinig harten beschikbaar: zo'n veertig per jaar op een paar honderdduizend falende harten. In de tussentijd moeten geneesmiddelen de situatie overbruggen“.De medicijnen die men nu meestal inzet - ACE-remmers en bètablokkers - verlengen het leven van de patiënt aanzienlijk. Over een periode van vier jaar overlijdt, bij gebruik van deze medicijnen, 20% minder mensen. Hoewel het bewijs dus overweldigend is, krijgt maar de helft van de mensen met hartfalen deze middelen toegediend. Hoe komt dat ?  Van Gilst: “Of de ernst van het probleem of de waarde van het medicijn wordt onderschat Sommige artsen zijn terughoudend bij het voorschrijven van middelen en sommige mensen nemen ze niet goed in. Misschien omdat ze bang zijn. Begrijpelijk, als de arts terughoudend is. Men heeft niet altijd oog voor de goede resultaten van medicijnen.“

Boezemfibrilleren

Boezemfibrilleren is een veel voorkomende ouderdomsziekte, waarbij de spiervezels van de hartboezems ongecontroleerd en zeer snel samentrekken. Zo‘n ritmestoornis vermindert de functie van het hart maar is niet dodelijk, omdat de hartkamers wel normaai blijven functioneren en de bloedcirculatie dus in stand blijft. Toch is aangetoond dat boezemfibrilleren de Levensverwachting nadelig beïnvloedt. Zo kunnen er stolsels in de boezems ontstaan. Schieten die naar de hersenen, dan krijg je een herseninfarct. Daarom worden deze patiënten ‘ontstold‘ door de Nederlandse trombosedienst. Ze krijgen‘ bloedverdunners. volgens planning komt er over vijf jaar een middel in pilvorm op de markt. Dat de trombosedienst voor deze voor deze patiënten overbodig maakt. Dit zal een enorme doorbraak betekenen.

Overgewicht

Overgewicht is een belangrijke risicofactor voor hart- en vaatziekten. De oplossing lijkt eenvoudig: meer bewegen en minder eten. In de praktijk blijkt jammer genoeg slechts weinig mensen erin te slagen, definitief gewicht te verliezen. Van Gilst:

“Maar er is sprake van enkele hoopgevende doorbraken. Kort geleden is er een nieuw middel geregistreerd (overigens nog niet in Nederland verkrijgbaar ) dat beoogt mensen te helpen bij het afslanken. Dit middel blokkeert het zogenaamde endocannabinoide systeem in de hersenen: een systeem, dat onder meer het hongergevoel regelt. We leren de werking ervan net kennen, dus het zit vermoedelijk ingewikkelder in elkaar dan we op dit moment kunnen bedenken. Toen bekend werd dat cannabis een effect heeft

op het hongergevoel, is dit systeem toevallig ontdekt en kreeg het ook die benaming: ‘endocannabinoide’. Maar het gaat eigenlijk om een heel natuurlijk stelsel dat niets met externe middelen te maken

Aderverkalking voorkomen ?

Aderverkalking voorkomen zal niet gaan: het is een natuurlijk proces dat bij iedereen

plaatsvindt. Maar u kunt het proces wel vertragen:

• stop met roken;

• voorkom een hoge bloeddruk;

• eet gezond, gevarieerd en niet te vet;

• let op uw cholesterolgehalte;

• beweeg regelmatig, minstens een half uur per dag;

• voorkom stress;

• voorkom overgewicht (bij een grote buikomvang is de kans op aderverkalking groter)

Als u een hoge bloeddruk of verhoogd cholesterolgehalte heeft, of bekend bent met nierziekten of diabetes, dan bent u extra gevoelig voor aderverkalking. De bovengenoemde leefregels zijn voor u belangrijk, maar niet genoeg. Uw huisarts kan medicijnen voorschrijven. Zo zijn er vaatverwijdende middelen die uw bloeddruk verlagen en geneesmiddelen (statines) tegen een te hoog cholesterolgehalte.

Home