Angsten en fobieën 

Leren leven met Angst

Angst is een basisemotie die ieder mens kent, ook al

ontkennen sommigen deze emotie. Angst is gekoppeld aan het overleven van de

menselijke soort. Angst waarschuwt voor gevaar, zodat we maatregelen kunnen

nemen om het gevaar het hoofd te bieden. In onze cultuur is angst een slechte

emotie en angstig zijn heeft met lafheid en zwakheid te maken. Vandaar dat we

onze angsten niet tonen maar angstvallig voor ons zelf houden. Dit is, voor

niemand gezond en zeker niet voor mensen met hartproblemen. Omdat we over het

algemeen onze angst onderdrukken zijn we ook vergeten hoe angst in het lichaam

voelt. We onderkennen angst pas als deze heftige vormen heeft aangenomen of

zelfs paniek is geworden. Hoe voelt angst in ons lichaam? Het hart bonst, men

transpireert, de pupillen worden groot, het bloed trekt uit het gezicht weg, men

ziet spierwit van angst etc. Angst is een basisemotie en manifesteert zich in

verschillende variaties zoals onzekerheid, faalangst, schaamte, verlegenheid en

soms zelfs woede of machteloosheid.

IS HET MOGELIJK OM MET ANGST TE LEREN OMGAAN?

In de psychologie zijn diverse technieken ontwikkeld om met angst te leren

omgaan. "Angst kun je bestrijden door het aanvaarden van je onvermogen waar dat

tenminste redelijk is. Uit praktijkervaringen is een stapsgewijs methodiek

ontwikkeld. Er worden vier stappen onderscheiden die op elkaar aansluiten en

daardoor een geheel vormen.

STAP 1; Zorg dat je een goed contact hebt met je

lichaam. Ook al ben je in je lichaam teleurgesteld, het is van belang om het

contact met je lichaam te herstellen. Je lichaam vertelt je namelijk al heel

snel wat er aan de hand is en hoe je voelt. Het is belangrijk om de

lichamelijke signalen van angst te leren signaleren, zodat je angst in een vroeg

stadium kunt onderkennen. Wanneer je er een gewoonte van maakt om aandacht aan

je lichaam te schenken raak je met je lichaam vertrouwd. Je hoeft dan niet te

schrikken wanneer er een klap komt of wanneer je de angst op voelt komen. Je

lichaam heeft je gewaarschuwd dat er iets op komst is.

STAP 2; Leer je

angstgevoelens onder woorden te brengen. Door er over te praten ontlaad je de

emotie en wordt deze al minder sterk. Wanneer je onzeker voelt, wanneer je

opstandig of boos voelt: maak dit duidelijk voor je zelf. Doe iets. Praten,

huilen, schreeuwen, zelfs gooien en smijten op zijn tijd. Het binnen-houden van

emoties is ziekmakend. En wat angst betreft: het niet over angst praten maakt

angst alleen maar groter en leidt zelfs tot paniek.

STAP 3; Nadat je angst

onderkend en geuit hebt is het belangrijk dat je tracht je angst en jezelf te

begrijpen. In onze cultuur is angstig zijn een slechte eigenschap. We hebben

daarom de neiging om onszelf te veroordelen wanneer we angstig zijn. We zijn

immers opgegroeid met het motto "flink zijn" of "kop op en de schouders ereronde?'

en "niet zeuren" etc. Het is wijsheid om je onvermogen te kunnen aanvaarden.

STAP 4; Wanneer je voldoende aandacht aan je angst hebt besteed maak je het

voornemen om je angst te laten voor wat ze is. Je kiest dan bewust voor het

zoeken van afleiding. De afleiding kan zijn iets watje prettig vindt om te doen

of iemand bellen die je kan opbeuren. Afleiding is heel persoonlijk. Voor de een

is een wandeling een goede afleiding, de ander zal juist liever iets in huis

ondernemen, muziek luisteren of een ontspanningsoefening doen. Leren leven met

angst is een kunst.Het vergt tijd en je moet veel oefenen. Zoals bij kunst ook

het geval is gaat het niet alleen om het uiteindelijke resultaat maar om het

proces, om de weg erheen.

Iedereen is wel eens bang. Gelukkig maar. Angst kan mensen waarschuwen

voor naderend gevaar, bijvoorbeeld als je wakker schrikt omdat je een brandlucht ruikt.

Maar sommige mensen hebben last van angsten terwijl de omstandigheden

daartoe geen aanleiding geven. Ze worden niet bedreigd, maar raken

toch helemaal in paniek: het koude zweet breekt hen uit, hun hart gaat

als een bezetene te keer, ze staan te bibberen op hun benen en halen

snel en hijgend adem. Soms worden ze daarbij ook duizelig en misselijk.

Mensen die dit vaak overkomt, lijden aan een paniekstoornis.

Ze worden op de meest onverwachte momenten overvallen door

de angst om dood te gaan, gek te worden, of de controle over zichzelf te verliezen.

Fobieën

Mensen die een paar keer zo'n onverwachte angstaanval hebben meegemaakt,

kunnen erg onzeker raken. Ze worden bang voor de angstaanvallen.

Ze zijn steeds meer geneigd die situaties te vermijden waarin zich

een aanval heeft voorgedaan. Zo ontwikkelen ze geleidelijk een fobie.

Sommige fobieën gaan gepaard met gerichte angsten, bijvoorbeeld

voor spinnen, honden of bloed. Deze enkelvoudige fobieën kunnen op

vrijwel alles betrekking hebben. Andere fobieën zijn breder,

zoals de angst voor mensen, om te falen of te blozen. Dit zijn de sociale fobieën.

Mensen met een sociale fobie zijn vaak extreem verlegen.

Ze voelen zich voortdurend kritisch bekeken en hebben steeds het gevoel

het 'niet goed' te doen. Daardoor zijn ze bang om (nieuwe) contacten aan

te gaan en raken ze steeds geïsoleerder. Iemand met straat en pleinvrees

(agorafobie) durft nauwelijks alleen thuis, op straat of in grote

drukke ruimtes te zijn. In die situaties voelt zo iemand zich in de steek

gelaten, weerloos en doodsbang. Daarom gaat hij deze situaties vermijden,

met als gevolg dat de wereld steeds kleiner wordt. Deze fobieën komen het meeste voor.

Dwangstoornissen

Als iemand een dwangstoornis heeft, dwingen angst en onrust hem ertoe

een bepaalde handeling steeds opnieuw te verrichten. Dat kan bijvoorbeeld zijn:

de handen wassen, controleren of het gas uitstaat of het huis schoonmaken.

Dat moet die persoon steeds opnieuw doen, ook al heeft hij het die

dag al tien keer gedaan. Deze dwanghandelingen slokken zo een groot deel van de tijd op.

Hyperventilatie

Angstaanvallen en fobieën gaan meestal gepaard met hyperventilatie.

De angst maakt dat mensen dieper en sneller gaan ademhalen.

Het teveel aan zuurstof dat ze zo binnenkrijgen, raken ze niet kwijt

door in actie te komen. Daardoor kan iemand die hyperventileert onder

meer last krijgen van duizeligheid, het gevoel flauw te vallen, benauwdheid,

kortademigheid, hartkloppingen, een droge mond en tintelingen in vingers

en andere ledematen. Het kan lijken alsof de dood nabij is.

Deze angstaanjagende gevoelens maken paniekaanvallen tot zo'n bedreigend gebeuren.

Leven met angsten en fobieën

Steeds opnieuw het huis moeten poetsen, de deur niet uit durven,

niemand aan durven kijken: als je een fobie, angst - of dwangstoornis hebt,

wordt het leven daar vaak volledig door bepaald. Als zo'n stoornis lang

blijft bestaan, kun je er zelfs je werk door verliezen en sterk vereenzamen.

Ook voor de partner, familie en vrienden betekent dit een zware belasting.

Een angststoornis of fobie kan het leven dus ernstig verstoren.

Het is beter het niet zover te laten komen. Er kan veel leed worden

voorkomen als de verschijnselen van een beginnende paniek, dwangstoornis

of fobie zo vroeg mogelijk worden onderkend en aangepakt.

Geef zo min mogelijk toe aan de angst, want daardoor wordt

deze alleen maar groter. Ga de angstaanjagende situatie dus niet uit de weg,

maar treedt deze juist tegemoet! En schaam u vooral niet voor uw angsten:

legio mensen hebben er last van.

Hulp zoeken

Neemt ondanks al uw inspanningen de angststoornis toe of loopt u er al

lang mee rond, aarzel dan niet om hulp te zoeken. Ontkennen lost niets op:

fobieën gaan zelden vanzelf weer over. De meeste fobieën zijn

goed te behandelen. Dat kan met behulp van gedragstherapie

en psychotherapie, soms in combinatie met medicijnen.Ook met ademhalingstherapieën

worden goede resultaten geboekt. Uw huisarts kan u verwijzen.

Home